जेठ २३, २०७७, शुक्रबार

३१ समाचारहरू
म साहित्य,कला,धर्म, दर्शन, अध्यात्म, विज्ञान लगायत कुनै पनि विधाको विज्ञ हाेइन ।

ज्ञानमित्र,   माघ १२, २०७६
विज्ञानले प्राविधिको विकास मानव जीवनलाइ सुविधा सजिलो र आराम पुर्याउनका साथै जीवन उन्नत बनाउनका लागिगर्छ । अब मनुष्यमाथि निर्भर गर्छ उसले विज्ञानले विकसित गरेको प्रविधिको प्रयोग कुन प्रयोजनले गर्छ ! इतिहासमा एउटा रोचक प्रसंग छ ,धेरै प्रबुद्ध पाठकलाईयसबारे विदित नै...


ज्ञानमित्र,   पुष ६, २०७६
दादा यो तपाईंको लागि, दुबईबाट बिदामा नेपाल आएकी बहिनीले एउटा मनमोहक बट्टा दिदैं भनी । खोलेर हेर्नासाथ म स्मृतिको महासागरमा डुब्न पुगे ! अनेकौं उन्मत्त छालले मेरो मस्तिष्कको सम्पूर्ण संरचना नै झंकृत बनाई दिएं । बट्टामा एउटा सुन्दर नाडी घडी...

ज्ञानमित्र,   मंसिर २३, २०७६
विज्ञान विषय कति रोचक छ भन्ने मेरा केमेस्ट्री माडसाब वर्माजीले ९ कक्षामा पढ्दै बुझाइदिनुभएको थियो । पढाउने बेलामा उहाँ पुस्तकनपल्टाई नै ४५ मिनेट धारा प्रवाह विषयबारे बोलेर बिताउनुहुन्थ्यो । भौतिक विज्ञान पढाउने अर्का श्रीवास्तव माडसाबको त मस्तिष्क नै भौतिकीका विषयले...

ज्ञानमित्र,   मंसिर १५, २०७६
निद्राविद् डाक्टरको चेतना दुई परस्पर विरोधी खेमामा विभाजित रहेको हुन्छ । एकथरी महासय थोमस अल्वा एडिसनलाई गाली गर्न र अर्कोथरी उनको प्रशंसामा गीत गाउन नजाने पनि गद्य कविता कोर्ने मतिमा रहेका हुन्छन् । एडिसनको जीवन विषयक घटनाका अनेकौँ कथा हामीले...

ज्ञानमित्र,   आश्विन ६, २०७६
अन्ततः स्वामी चिन्मयानन्दलाई प्रहरीले गिरफ्तार गरेको छ । केही समयपूर्व २३ अगस्ट २०१९ का दिन उनकै मातहतको संस्थाले संचालन गर्ने ल कलेजकी एक जना महिला विद्यार्थीले उनीमाथि यौन शोषणको आरोप लगाएकी थिइन् । ७२ वर्षीय स्वामी चिन्मयानन्द भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री अटलविहारी...

ज्ञानमित्र,   भदौ ९, २०७६
वैज्ञानिक दृष्टिकोणले पृथ्वीको आयु ४.५ अर्व वर्ष भने पनि मनुष्यताको इतिहास भने धेरै लामो छैन् । दश बाह्र हजार वर्ष पहिला मात्रै मानिस बस्ती बसाएर स्थिर बनेको हो । एउटा उदाहरणले मात्रै बुझौ उसले पृथ्वीमा रहेका प्राकृतिक संसाधनको दोहन कुन...

ज्ञानमित्र,   भदौ १, २०७६
मेरा कैयौँ मित्रहरू जति सम्झाएर पनि, जति बुझाए पनि कदापि यो स्वीकार गर्न मान्दैनन् कि मानिसले चन्द्रमामा टेकिसक्यो । हुनत मेरी स्वर्गीय हजुरमुमाले पनि बाचुन्जेल कहिल्यै पत्याउनुभएन कि नील आर्मस्ट्रङ, एडविन वज एल्ड्रिन, चाल्र्स कोनार्ड, एलन बिन, एलन शेपर्ड, एडगर...

ज्ञानमित्र,   श्रावण २४, २०७६
हर तरफ हर जगह बेशुमार आदमी फिर भी तन्हाइयो का शिकार आदमी के भन्या होला यो कविले ? अनगिन्ती मानिसमध्ये ऊ यदि एक्लो महसुस गर्दैछ भने मनोचिकित्सकीय भाषामा मस्तिष्कमा पक्कै केही केमिकल लोचा चलिरहेछ । अब यो केमिकल लोचाको मूल...

ज्ञानमित्र,   श्रावण १६, २०७६
लेखको शीर्षमा नाम पहिला स्वामी अरूणको आए पनि चर्चाको प्रारम्भ आफैबाट गर्न गइरहेको छु । कतिपयले यसलाई मेरो अहमता पनि भन्न सक्नुहुन्छ । तर्क हुन सक्छ विश्व प्रसिद्ध स्वामी अरूणभन्दा पहिला आफ्नो चर्चा गर्ने यो कस्तो दम्भी र आत्ममुग्ध पाराको...

ज्ञानमित्र,   श्रावण १२, २०७६
२२ जुलाई २०१९ मा प्रक्षेपित गरिएको भारतीय चन्द्र अभियान चन्द्रयान२ को आर्बिट सफलतापूर्वक परिवर्तन गरिएको छ । प्रक्षेपण गरिएको तेस्रो दिन (२४ जुलाई)मा पहिलो पटक र २६ जुलाईमा दोस्रो पटक चन्द्रयानको आर्बिट परिवर्तन गराएर यसलाई चन्द्रमाको झन् नजिक पुर्याइएको छ...

ज्ञानमित्र,   श्रावण १०, २०७६
विज्ञान विषयक लेखनको आनन्द र शून्यता (म आनन्दको विपरीत दुःख भन्दिनँ) गजबकै महसुस हुन्छ । लेखिसकेपछि मलाई आनन्द होइन, शून्यता अनुभव हुन्छ । आनन्द त प्रोसेसमै हुन्छ । अर्थात् लेखन अवधिभर आनन्दित अनुभव गरिरहेको हुन्छु । तर, शून्यता सधैं हात...

ज्ञानमित्र,   असार ३०, २०७६
दूधको आधारभूत सर्वव्यापक परिभाषा हो एउटा प्राकृतिक अपारदर्शी सेतो तरल पदार्थ । दुग्ध भनिने यस तरल पदार्थमा फ्याट र प्रोटिन भरपुर मात्रामा हुन्छन् । प्रकृतिमा यसको प्राप्ति स्तनधारी प्राणीका फिमेल जेन्डरमा रहेका दुग्ध ग्रन्थीबाट हुने गर्छ । प्रकृतिले यो व्यवस्था...

ज्ञानमित्र,   असार २४, २०७६
हिजो ८ जुलाई २०१८, तदनुसार असार २३ गते २०७६ । सोमबार दिउँसो २ः३० मिनेट । यतिखेर विश्वको जनसंख्या ७ अर्ब ७१ करोड ७१ लाख ६८ हजार २ सय १५ पुग्यो । हिजो अपहान्ह १ः३० मिनेटसम्म २ लाख ३५ हजार ५...

ज्ञानमित्र,   बैशाख ५, २०७६
प्रक्षेपित हुनेदेखि कक्षमा स्थापित हुनेसम्म सबै कुरा ठिकठाक भइरहेमा नेपालको नानो स्याटेलाइटले तीन वर्षसम्म अन्तरिक्षको ४०० किमि उचाइबाट पृथ्वीको परिक्रमा गरिरहने छ । तर, यो भनाई साइन्टिफिकली ठीक होइन । नेपालको नानोस्याटेलाइटले योभन्दा धेरै बढी समयसम्म अन्तरिक्षमा रहेर पृथ्वीको गतिसँगै...

ज्ञानमित्र,   चैत्र २६, २०७५
मलाई मेरो अध्यात्मिक यात्रामा बौद्ध धर्मको एउटा वाक्यले जति क्लियरटी प्रदान गर्यो, त्यति स्पष्टता अन्य कुनै पनि ग्रन्थले उपलब्ध गराएनन् । मेरो प्रकृति र प्रवृत्ति धेरै अध्ययनशीलको कोटिमा आउँदैन । कसैको कुरा मान्नु, कसैबाट ज्ञान लिनु, शास्त्रानुसार आचरण गर्नु, अनुशासन...

ज्ञानमित्र,   चैत्र १८, २०७५
अटोग्राफी अफ अ योगी पुस्तकका लेखक योगानन्दको मृत्यु पश्चात उनको पार्थिव शरीरबाट नीलो प्रकाश निरन्तर निस्की रह्यो । उनको मृत्यु अमेरिकामा भएको थियो, अतएव यो घटनालाई प्रमाणिक मानियो । यस्तै घटना यदि नेपाल अथवा भारतमा कतै घटित भएको भए पश्चिमाहरुले...

ज्ञानमित्र,   चैत्र १६, २०७५
शनैः शनै देवराज र जर्मन मित्रको छुट्टिने बेला नजिकिंदै गइरहेको थियो । अब पृथ्वीका वासी हामी नरनारीको मनको प्रोग्रामिङनै यस्तो छ कि उसले मिलनमा हर्ष एवं विछोडमा न्यास्रो अनुभव गर्छ । म पनि त्यसबाट पृथक कहाँ हुनु र ? हेय...

ज्ञानमित्र,   चैत्र ८, २०७५
शंकराचार्यको महावाक्य ब्रह्म सत्यम जगतमिथ्या दर्शनमा रुचि राख्ने प्रायः सबैले पढेकै हुन्छन् । अद्वैतवादी शंकरले ब्रह्मलाई मात्र सत्य, त्यस बाहेकको समस्त जगतलाई मिथ्या परिभाषित गर्नुभएको छ । साइन्सले जब यो बुझ्ने चरणमा प्रवेश गर्यो, सारा भौतिक वस्तु परिवर्तनशील छन्, केहीको...