अन्ततः गठबन्धनकै भर ! पूर्व प्रम, मन्त्रीदेखि दलसम्म राजनीतिमा सुरक्षाको खोजी
लोकसंवाद टिप्पणी
श्रावण ३१, २०७९

राजनीतिक दलहरु आफ्नो राजनीतिक जोखिममा पर्ने भएपछि जस्तोसुकै अप्रिय निर्णय गर्न पनि तयार हुने श्रृङ्खलाले निरन्तरता पाउने निश्चित हुँदै गएको छ ।

२०७३ सालमा आफूलाई आलोपालो प्रणालीअनुसार प्रधानमन्त्री पद नछाडेपछि माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले एमालेलाई छाडेर काँग्रेससँग मिलेर सरकार बनाए । अनि काँग्रेससँग उचित भागबण्डा नमिल्ने भएपनि एमालेसँगै चुनावी तालमेल हुँदै पार्टी एकतासम्म पुगे ।

काँग्रेस र माओवादी मिलेर चुनाव लडे आफूले ठूलो क्षति व्यहोर्ने निश्चित देखेको एमाले पनि माओवादीसँग चुनावी तालमेल र एकताका लागि तयार भयो । सर्वोच्चको २३ फागुन, २०७७ को उत्प्रेषणको आदेशसँगै एमाले र माओवादी फेरि अलग अलग पार्टी बन्न बाध्य भए । 

२०७२ साल असोज ३ गते संविधान जारी गर्दाका बखत प्रमुख भूमिकामा थिए, बाबुराम भट्टराई । संविधान जारी भएलगत्तै आधा भरिएको र आधा खाली संविधान जारी गरिएको भन्दै भट्टराई भड्किए ।

त्यसबेला एकीकृत माओवादीका वरिष्ठ उपाध्यक्ष रहेका भट्टराई ९ असोजमा माओवादी पार्टीलाई रातो स्टिकर टाँसेको घर भन्दै छाडेर हिँडे । सुरुमा आफू मात्रै पार्टीबाट निस्किएका भट्टराई पक्षका धेरै नेता कार्यकर्ता पनि अलग भए र नयाँ शक्ति पार्टी गठन गर्न पुगे ।

नयाँ शक्तिबाट संघीय समाजवादी पार्टी हुँदै जनता समाजवादी पार्टीबाट अहिले नेपाल समाजवादी पार्टी गठन गरेका छन् । उनी यतिबेला आफूले रातो स्टिकर टाँसेको घर भन्दै छाडेर हिँडेको त्यही माओवादीको चुनाव चिन्हलाई सुरक्षित ठानेर सोही चुनाव चिन्हबाट चुनाव लड्न तयार भएका छन् । 

यतिबेला सत्ता पक्षीय दलहरुको एउटा चुनावी गठबन्धन छ । जसमा काँग्रेस, माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी, जनता समाजवादी र जनमोर्चाबीच सिट बाँडफाँड गर्न कार्यदल नै बनेर गृहकार्य भइरहेको छ । बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको नेपाल समाजवादी पार्टी पनि माओवादीसँगै यही गठबन्धनमा सामेल हुँदैछ भने महन्थ ठाकुर नेतृत्वको लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी पनि सत्ता गठबन्धनमा सामेल हुन पाउने आशामा पर्खिरहेको  छ । 

यतिसम्मकी समान राजनीतिक विचार र आस्था नभएका दलहरु बीचको गठबन्धन र एकता संविधान विरोधी भएको उनको तर्क छ । तर एमाले यतिबेला विचार र राजनीतिक आस्था छेउ टुप्पो नमिल्ने राप्रपा र हृदयश त्रिपाठीसँग गठबन्धन बनाउने कोसिसमा लागेको छ । यसले एमाले नेताहरुको भनाईलाई नै खण्डन गर्छ । यसबाट आगामी दिनमा चुनावमा सत्ता गठबन्धनको तालमेल र गठबन्धनको विरोध गर्ने एमालेको नैतिक हैसियत थप कमजोर हुनेछ । 

यसरी बृहत गठबन्धन बनेको अवस्थामा गठबन्धन बाहिरका दललाई चुनाव जित्न फलामको च्युरा चपाउनु सरह हुन्छ । त्यसैले प्रमुख प्रतिपक्षी एमालेले गठबन्धनको विरोध गरिरहेको छ । यतिसम्म कि एमाले नेताहरु चुनावअघि गठबन्धन गर्नु अनैतिक र असंवैधानिक भएको समेत बताइरहेका छन् ।

स्मरणीय छ कि २०७४ को निर्वाचनअघि यही एमालेले माओवादी केन्द्रसँग चुनावी गठबन्धन गरेर दुई तिहाई नजिकको बहुमतमा दुई पार्टी पुगेका थिए । अहिले आएर गठबन्धनलाई विरोध गरेर एमालेले सत्ता, शक्ति र चुनावी सुरक्षाका लागि जे गर्दा र बोल्दा पनि हुन्छ भन्ने भाष्य स्थापित गर्न खोजिरहेको छ । तर ५ वर्षअघिको एमाले माओवादी गठबन्धन कसैले नभुलेका कारण एमालेले अहिले व्यक्त गरेका कुरा हताश मानसिकताको उपजका रुपमा लिने गरिएको छ । 

आगामी निर्वाचन प्रतिकुल हुने देखेपछि एमालेले राप्रपा र हृदयश त्रिपाठी समूहसँग चुनावी गठबन्धनका लागि छलफल अघि बढाएको छ । केही दिन अघिसम्म चुनावी गठबन्धनको विरोधमा रहेको बताउने एमालेले थालेको यो पहलकदमीलाई सकारात्मक रुपमा नै लिनु थलिएको । राप्रपासँग चुनावी गठबन्धन भएको अवस्थामा झापामा अध्यक्ष केपी ओलीलाई चुनाव जित्न सहज हुन्छ ।

गत स्थानीय तहको निर्वाचनमा ओलीको गृहनगर दमकमा सबै दल मिलेर एमालेलाई हराइएकाले त्यसको बदलासहित राप्रपालाई मिलाएर ओली चुनाव जित्न चाहन्छन् । त्यस्तै हृदयश त्रिपाठी समूहलाई मिलाउन सकेमा नवलपरासीसहित केही जिल्लामा एमालेको भोट बढ्छ । त्यसैले एमाले ठूला पार्टीसँग गठबन्धन गर्न नसके पनि साना र क्षेत्रीय रुपमा प्रभाव राख्ने दलहरुसँग तालमेल गरेर आगामी निर्वाचनमा सिट थप्न चाहन्छ  । 

एमाले नेता भीम रावलले संसददेखि सार्वजनिक मञ्चसम्म गठबन्धनको विपक्षमा कुरा राखिरहेका छन् । यतिसम्मकी समान राजनीतिक विचार र आस्था नभएका दलहरु बीचको गठबन्धन र एकता संविधान विरोधी भएको उनको तर्क छ । तर एमाले यतिबेला विचार र राजनीतिक आस्था छेउ टुप्पो नमिल्ने राप्रपा र हृदयश त्रिपाठीसँग गठबन्धन बनाउने कोसिसमा लागेको छ । यसले एमाले नेताहरुको भनाईलाई नै खण्डन गर्छ । यसबाट आगामी दिनमा चुनावमा सत्ता गठबन्धनको तालमेल र गठबन्धनको विरोध गर्ने एमालेको नैतिक हैसियत थप कमजोर हुनेछ । 

यी घटनाहरूबाट नेपालका राजनीतिक दलहरु चुनावी र आफ्नो व्यक्तिगत राजनीतिक सुरक्षाका लागि जस्तोसुकै निर्णय लिन पनि पछि पर्दैनन् भन्ने प्रष्ट हुन्छ । पार्टी परित्याग गरेको ७ वर्षपछि बाबुरामको माओवादीमै शरण होस् या एमालेको राप्रपासहितका साना दलसँगको चुनावी तालमेलको प्रयास होस् यी सबै घटनाक्रम व्यक्तिगत राजनीति सुरक्षा गर्ने साधन हुन् ।