लकडाउनपछि पनि घर फोहोर राखेर 'फुर्सद भएन' नभन्नुहोला
चैत्र १८, २०७६

(मेरो अर्थमा सफा भन्नाले धुलोको एउटा कँणपनि नहुनु हो, बुझौँ !)

सबैभन्दा पहिले अहिले हामीसँग युद्द लडिरहेको कोरोनासँग डराएर होइन, हिम्मत जुटाएर प्रतिरोध गरौँ ।

यसका लागि धेरै मिडियाका समाचारहरू नहेरौँ । दिनमा एक पटक हेरेर केके भएछ जानकारी लिने र सतर्क भएर बसौँँ । दुश्मनले जहाँ र जताबाट पनि आक्रमण गर्न सक्छ । होसियार हुने र आफ्नो सस्त्रमा धार लगाएर बस्ने । यो भनेको के ? यो भनेको प्रथमतः आफू मानसिक रूपमा तयार हुने र अन्तिमसम्म पनि यसलाई परास्त गर्छु भनेर निर्भयका साथ उभिने ।

यो गर्नलाई के गर्ने ? यसका लागि आफ्नो खानपानमा अत्यधिक ध्यान दिने । सफासुग्घर रहने र आफूलाई के गर्दा आनन्द आउँछ, त्यो गर्ने । धेरै समाचार हेरियो भने 'पेनिक' हुन सकिन्छ, त्यसैले जानकारीका लागि मात्र समाचार हेरौँ । जुन पायो, त्यो अनलाइनमा आएका कुराहरू नखोलौँ, नपढौँ । 

अब गरौँ कुरा लकडाउनको । लकडाउन भन्नाले जनता आफैँले चाहेर सरकारले चाल्ने कदम हो । यो कर्फ्यभन्दा यो अर्थले फरक छ कि कर्फ्यू सरकारले कुनै पनि आतंक कम गर्न जनतालाई दबाब दिन लगाउँछ भने लकडाउन जनता स्वयंले चाहन्छन् । हामी आफैँले चाहेको भएर घरबाट बाहिर ननिस्कौँ । सरकारले हामीले भनेको मान्यो भने घरभित्रै बसौँ । नत्र फेरि सरकारले बाध्य भएर कर्फ्यू लगाउनुपर्छ ।

अब आयो कुरा घर बस्दाबस्दै बोर भइयो ! यतिबेला पशुपति शर्माको एउट दोहोरी गीत याद आइरहेको छ, 'सुतीसुती खान्छु भन्दा ढाड दुखेर मार्‍यो, ऐया ढाड दुखेर मार्‍यो ।' हामीलाई जसो गरे पनि सुख छैन । सधैँ काममा जाँदा एकछिन फुर्सद भएन, एक हप्ता फुर्सद पाए केके गर्थें भन्नेले अहिले यत्रो फुर्सद छ, हो त्यही केके गर्थें भन्ने काम गर्नुहोस् । 

अफिस र कामको चटारोले पकाउने, खाने गरेर हिँड्दा हिँड्दा तपाईंको ग्यास चुह्लो, किचन स्ल्याब/र्‍याक हेर्नै नहुने भएको होला । हेर्नू त ! पकाउँदा तरकारी झर्‍यो भने टिपेर कराहीमा हाल्न घीन लाग्न सक्छ । अब तपाईंलाई जति फुर्सद छ, यो समयमा त्यसलाई चम्काउनुहोस् ! कसरी ?

भाँडा माझ्ने साबुन र जाली लिनुहोस् अनि चम्काउनुहोस्, कति सजिलो ! हतारहतारमा काम गर्दा चिनी, नुन, मसला आदि राख्ने भाँडा हेरी नसक्नु भएका होलान्, तिनलाई पानीमा ढड्याउनु र माझ्नु ! किचनका टायल/फ्लेक्सहरूमा तरकारी र भात टाँसिएर कात्ती परेको होला, त्यसलाई पनि साबुन र जालीले घोटेर टिलिक्क पार्नुहोस् । 

तपाईंको लिभिङ रुमको गलैँचामा अत्यधिक रौँहरू टाँसिएका हुन्छन् । सोफाका चक्लाहरू फोहोर भएका हुन सक्छन् । लिभिङ रुममा राखिएका सजावटका सामानमा धुलो लागेको हुन सक्छ । टीभीको पछाडि धुलोले डेरा जमाएको हुन सक्छ । किताबको र्‍याकमा किताबहरू असरल्ल परेका हुन सक्छन् । झुमरमा माकुराले जालो लाएको हुन सक्छ । मिहीन ढंगले त्यसलाई सफा गर्नुहोस् । 

 लुँडो, क्यारिम, तास आदि । मोबाइल धेरै नचलाउनुहोस् । मोबाइल त जति बिजी भए पनि तपाईंले समय निकाल्नुहुन्छ । धेरै नसुत्नुहोस्, यसले अल्छी बनाउँछ । यो बेला एकदम जाँगरिलो बन्नुहोस् । यसले तपाईंको इम्युनिटी बलियो बनाउँछ । ब्यायाम गर्ने बानी बसाल्नुहोस् । 

तपाईंको बेड रूममा पनि यसै गरी खाटको कुनामा, खाटमा धुलो टाँसिएको हुन सक्छ । चिसो टालोले त्यसलाई पुछ्नुहोस् । डस्ना, सिरक, सिरानीलाई घाममा सुकाउनुहोस् । ढोका, झ्यालका ह्याण्डिल सफा गर्नुहोस् ।

तपाईंको हतारहतारको जिन्दगीले ट्वाइलेटको जिन्दगी सकिन लागेको हुन सक्छ । पहिला अलिकति हार्पिक, सर्फ र स्याम्पुलाई बाल्टीमा हालेर पानीसँग घोल्नुहोस् । हातमा पञ्जा लगाउनुहोस्, हार्पिक र सर्फले हात खान सक्छ । अब त्यो घोल लगाएर एउटा चामल ल्याएको बोरा काटेर त्यसको सहायतामा ट्वाइलेटको बेसिन, कमोड/प्यान, धारा, वाल टायल, भुइँ टायल, ब्रस राख्ने ग्लास, साबुन राख्ने प्लेट, सावर जताततै सफा गर्नुहोस् । 

जुत्ता राख्ने र्‍याकलाई मिलाएर राख्नुहोस् । बिजुलीका स्विचहरू कोलिन लगाएर सफा गर्नुहोस् । झ्याल र ढोकाहरूमा पनि कोलिन लगाएर सफा गर्नुहोस् । घर/कोठाका कुनाहरूमा माकुराको जालो हुन सक्छ, कुचो लगाउनुहोस् । मार्बल/ भर्‍याङलाई टिलिक्क पार्नुहोस् । भर्‍याङका रेलिङहरूमा टालोले पुछ्नुहोस् । 

घरबाहिर करेसाबारीमा बिभिन्न प्रकारका मौसमी तरकारी लगाउनुहोस् । यो समय बर्खे तरकारीको समय हो । जस्तो- घिरौँला, सिमी, चिचिन्डो, काँक्रो, करेला आदि । 

सधैँ एउटै तरिकाले बस्दा झ्याउ लागेको हुन सक्छ । त्यसका लागि तपाईंले कोठाको डेकोरेसन परिवर्तन गर्न सक्नुहुन्छ ।

कार, बाइक, स्कुटरहरूलाई टिलिक्क पारेर राख्नुहोस् । 

तपाईंको सरसफाई यस्तो हनुपर्छ कि जहाँ एउटा पनि धुलोको कण नहोस् । किनकि तपाईंलाई कुनै हतार छैन र फुर्सदै फुर्सद छ । कोठाका भित्ताहरू फोहोर भएका हुन सक्छन्, सफा गर्नुहोस् । खालि यसो चोक पुगेर हेर्न पाए भन्ने  सोच हटाउनुहोस् ।

यो समय लकडाउनको हो । त्यसैले विभिन्न परिकारहरू बनाएर नखानुहोस् । सकेसम्म जोगाउनुहोस्, यो कति लम्बिन्छ, थाहा छैन । सुरुसुरुमा लकडाउन हुनुभन्दा अगाडि ल्याएको खाद्यान्न टन्न देखिन सक्छ तर यो समय लम्बियो भने यसले आपद दिन सक्छ । ख्याल गर्नुहोस् ।

दराजमा लुगा कोच्चिएका हुन सक्छन्, तिनीहरूलाई सोफोकेसन हुनबाट मुक्त गरिदिनुहोस् । पर्दाहरू फोहोरी भएका हुन सक्छन्, सफा गरिदिनुहोस्, जसले मुसुक्क मुस्काउँछ तपाईंको हरेक बिहान । डाइनिङ, कुर्सी, टेबलको जताततै सफा गर्नुहोला ।

तपाईंको घर/कोठाको सरसफाई यस्तो होस् कि यो लकडाउनपछि तपाईंको घरमा आएका पाहुनाहरू प्रभावित होऊन् ! अहिले यति सरसफाई गर्नुभयो भने भोलिको भागदौडमा बिहान आधा घण्टा सफा गरे पुग्छ तपाईंलाई ।

हरेक सामान राख्ने एउटा निश्चित स्थान बनाउनुहोस् र त्यो सामान चलाएपछि त्यहीँ राख्ने बानी बसाल्नुहोस् । ल्यापटप, चस्मा, मोबाइल सफा राख्नुहोस् ।

आफ्ना सन्तानसँग खेल्नुहोस्, गाउँमा बाआमालाई फोन गर्नुहोस्, वाईफाई संभव छ भने धीत मरुन्जेल गफ गर्नुहोस् ।

फुर्सदै नभएर लेख्नै पाएको छैन भन्नेले लेख्नुहोस् । पढ्न पाइएन भन्नेले पढ्नुहोस् । यो समय सरकारले तपाईंका लागि दिएको अमूल्य समय हो । यसको भरपूर उपयोग गर्नुहोस् । 

पूजा कोठा सफा गर्नुहोस् । पूजाको थाली, दियो, कलश, शंख, घण्टा तिहारदेखि सफा भएका छैनन् होला, राम्ररी सफा गर्नुहोस् । बिजुलीका बल्ब, ट्युबलाइटलाई टालोले पुछ्नुहोस् । 

यो कोरोना त आउँछ, जान्छ तर यो बानीले तपाईंलाई जीवनमा आइपर्ने स्वास्थ्यसम्बन्धी अनेक समस्याबाट जोगाउन ठूलो मद्दत पुर्‍याउँछ । आफूलाई के गर्दा मजा लाग्छ, त्यसको मजा लिनुहोस् । घरका सबै सदस्य मिलेर खेल्न मिल्ने खेल खेल्नुहोस् । जस्तो : लुँडो, क्यारिम, तास आदि । मोबाइल धेरै नचलाउनुहोस् । मोबाइल त जति बिजी भए पनि तपाईंले समय निकाल्नुहुन्छ । धेरै नसुत्नुहोस्, यसले अल्छी बनाउँछ । यो बेला एकदम जाँगरिलो बन्नुहोस् । यसले तपाईंको इम्युनिटी बलियो बनाउँछ । ब्यायाम गर्ने बानी बसाल्नुहोस् । 

अब एउटा के मनन् गर्नुहोस् भने, यति लामो लेखमा मैले कोरोना एक-दुई पटक मात्र सम्झिएँ, तपाईं पनि यसै गर्नुहोस् । पेनिक नहुनुहोस् !

यति नगरेर कुनै दिन म तपाईंकहाँ आउँदा फोहोर देखेर 'के हो यस्तो ?' भन्दा 'फुर्सद नभएर' नभन्नुहोला !

धन्यवाद !


अधिकारी नेपाली कविता साहित्यमा सशक्त कलम चलाउनुहुन्छ ।