'छेकेर बाटो जूनले सोध्यो कता हिँडेको' बोलकाे गीत, ओमविक्रम विष्ट र मेरो मनको विम्ब
बैशाख ११, २०७७

'छेकेर बाटो जूनले सोध्यो कता हिँडेको'

यो गीतभित्र विशुद्ध कल्पनाको काव्यिक लहरहरू मात्र छ ।   आफ्नै आनन्दको लागि लेखेको हुँ, जुन अरूमा पनि वितरण गर्न मात्र प्रयास गरेको हुँ  । जीवन विचारको संवेग भरिएपछि मात्र बाहिर प्रकट हुँदो रहेछ ।  ओशोले भने जस्तो- 'संसारमा साँचो सेवा गर्ने व्यक्ति स्वार्थी हुन्छ, जसले आफूलाई चिनेर अरूलाई दिने प्रयास गर्छ।' आज म पनि स्वार्थी भएको छु तपाईँलाई मेरो भावना गीतबाट बाँडेर आनन्द लिने कोसिसमा छु । 

मन चोरी लाने को हो भनी खोज्न फर्केको । 
यहीँ ठाउँमा छाती मेरो ढुक ढुक भए थ्यो
लोभियो आँखा छोडेर हेर्न मन खुसी भए थ्यो ।
परेलीभित्र डुबेर मैले नाम सोध्न बिर्सेछु 
कसलाई सोधौँ उसको गाउँ म आफैँ थाकेछु । 

यो गीत २०५१ सालमा रेकर्ड भएको थियो । यो गीत मैले धेरै अगाडि सृजना गरेको थिएँ । गीत रेकर्ड गर्ने निधो भएपछि फेरि पुरानो नोट बुकबाट झिकेर पुन मिलाउने प्रयास गरेको थिएँ । गीतको पृष्ठभूमिभित्र त्यस्तो महत्त्व लुकेका कथाहरू छैन ।  तापनि केही अनुत्तरित प्रश्न, कल्पनाका संवेग अझ पनि मस्तिकभित्र चित्रहरू भएर कोरिएका छन् ।   हरेक मानवसँग हुन्छ , किन त्यस्तो हुन्छ मान्छेको मन ? फिजिकल एनाटोमिस्ट, एनथ्रोपोलोजिष्टलाई समेत आजतक थाहा छैन ।  

मैले कोरेको यस गीतका गायक गीतकार प्रसिद्ध पप गायक ओमविक्रम विष्ट हुनुहुन्छ ।  उहाँको गायन कलालाई नेपाली आधुनिक सङ्गीतको फाँटमा बेग्लै विशिष्ट आयामको रूपले  नै हेर्ने गरिन्छ ।  मैले भन्नै पर्दैन श्रोताहरूले मैले भन्दा प्रचुर मात्रमा ओमविक्रम विष्टको स्वर विषयमा परिचित हुनुहुन्छ । उहाँलाई  पपको नेता भनेर पनि चिनिन्छ । 

मैले प्राय विवाहमा बिदाइको पल बेहुलीले रोएको देखेको थिएँ । गाउँमा त झन् भक्कानिएर रोएको देखेको थिएँ तर आजभोलि त्यो मर्मस्पर्शी रुवाइ हुँदैन होला, सायद । आफैँले रोजेर प्रेम विवाह गर्दा पनि सधैँको लागि जन्म घर छोड्नुको पीडाले रोएको नमिठो दर्द देखेको थिएँ ।  यो भावुक विषय मेरो मनमा गाडा भएर लुकेको थियो जसले यो गीत लेखनमा सहयोगी आधार बनेको थियाे । 

काठमाडाैँमा अध्ययन गर्न छिर्दा स्वतन्त्र थिएँ, तर डर थियो त घरधनीको । महिना पुग्नसाथ भाडा बुझाउनु पर्ने हुन्थ्यो । अन्यथा पिर केही थिएन, अफिस, कलेजपछि रेडियोतर्फ अनायास जान मन लाग्थ्यो । त्यही क्रममा एक दिन गायक ओमविक्रम विष्टसँग भक्तराज आचार्यको पुरानो बिल्डिङ अगाडि उभिइरहनु भएको अवस्थामा भेट भएको थियो ।  विशिष्ट यी दुवै गायकसँग २०३९-४० सालमा भेट भएको थियो जस्तो लाग्छ ।  मैले उहाँहरूको गायकीको खुलेरै प्रशंसा गरेको थिएँ ।

  भक्तराज आचार्य भित्र मेरो काम छ भनेर जानु भयो ।  गफ गर्ने मेलोका लागि हामी दुइभाई क्यान्टिनतर्फ गयौँ ।  गीत लेख्छु भनेर दुईचार गायकको नाम मैले जोडेर आफूलाई प्रस्तुत गर्ने  प्रयत्न गरेँ ।  ओमविक्रम मिजासिलो हुँनु हुँदोरहेछ ।  विष्णु जी मलाई पनि गीत दिनोस् म मिठो सङ्गीत गरेर गाउँछु भन्नुभयो । मैले नदिने भन्ने कुरै भएन । जसको स्वरले संसार थर्काइरहेको थियो । त्यस दिन मलाई रेडियो धाएको फाइदै भयो  भन्ने लाग्याे  ।  यसरी यो गीतको इतिहास निर्माण हुँदै गयो मेरो जीवनको यात्रा जस्तो ।  

सायद,  मानिसको समय नदी जस्तो बग्दो रहेछ ।  भन्न नसकिने  खोलाको मूल प्रवाह जता बग्छ यतै पानी मोडिएर बगे जस्तो बग्छ मान्छेको जीवन ।  यस्तै मेरो जीवनको घुम्तीहरू २०४१-२०५० सालसम्म गाउँतर्फ मोडियो ।  यसपछि मेरो गीत ओमविक्रम विष्टसँग रेकर्ड गर्ने सपना स्थगित मात्र भएन  भेट नै  टाढा भएर गयो । 

जब फेरि २०५१ सालमा भेट भयो ।  हाम्रो पुरानो गीत रेकर्ड गर्ने योजना प्रारम्भ भयो ।  रेडियो नेपालमा रेकर्ड गर्ने योजना त भयो तर उक्त दिन एक वाध्यबाधकको अभावमा गीत रेकर्डिङ हुन सकेन । त्यसपछि हामीले सङ्गम स्टुडियोमा रेकर्ड गरेका थियौँ ।  रेकर्डिङ सकेर खुसीयाली गर्न गायक ओमविक्रम विष्टले रेस्टुराँ जान आग्रह गर्नु भएको थियो । उहाँले पैसोको बिटो देखाएपछि अन्य साथीहरू नथपिने कुरै भएन ।  वास्तवमा उक्त समय मेरो लागि अविष्मरनीय  रहयो । 

कहिलेकाहीँ अनायास कुनै सानो घटनाले मान्छेको मनलाई  समात्न सक्छ,  कसैलाई नसमात्न पनि सक्छ ।  स्रष्टाको  अचेतन मनभित्र कुनै वस्तुको आकार खोजिरहेको हुन्छ । सामान्य मान्छेमा त्यो दृष्टि नहुन पनि  सक्छ ।  स्रष्टा कहिले फुर्सदमा हुँदैन तर अन्य मानिसले यो बुझ्दैनन् । 

मैले प्राय विवाहमा बिदाइको पल बेहुलीले रोएको देखेको थिएँ । गाउँमा त झन् भक्कानिएर रोएको देखेको थिएँ तर आजभोलि त्यो मर्मस्पर्शी रुवाइ हुँदैन होला, सायद । आफैँले रोजेर प्रेम विवाह गर्दा पनि सधैँको लागि जन्म घर छोड्नुको पीडाले रोएको नमिठो दर्द देखेको थिएँ ।  यो भावुक विषय मेरो मनमा गाडा भएर लुकेको थियो जसले यो गीत लेखनमा सहयोगी आधार बनेको थियाे । 

मन नदी न हो ।  यसलाई कम मान्छेले मात्र तर्न सफल हुन्छ जस्तो लाग्छ।  मान्छे भौतिक अभौतिक सबै वस्तुको खोजीले निरन्तर छटपटाइरहन्छ ।  यस्तो अवस्थामा नसोचेको विचार उत्देलित भएर 'मोडिन' सक्छ ।  नयाँ इच्छा जाग्न सक्छ ।  नजर भ्रम हुन सक्छ ।  कसैलाई फर्केर हेर्न मन लाग्छ ।  तपाईँलाई फर्केर पुनः कसैले हेर्न सक्छ ।  अथवा कसैको पनि मन सुन्दरताले लोभिन सक्छ ।  परिचय गर्न सकिन्छ ।  यो स्वाभाविक मानवीय विशिष्ट गुण हो । भन्नै पर्दा दुनियाँमा मान्छे त्यसमा पनि युवती र फूल भन्दा कुनै पनि वस्तु सुन्दर हुँदैन । यसलाई अर्को अर्थमा प्रकृति भन्न सकिन्छ ।  प्रकृति थिएन भने साहित्य जन्मने थिएन । आजसम्म  सुन्दरतामाथि लाखौँ  स्रष्टाले लेखेर पनि सकेको छैन ।

यस्तै विशुद्ध काव्यिक शब्दको कल्पनाले बुनिएको कविता जस्तो हो यो गीत ।  यसमा कुनै घटनाको दरिलो प्रभाव छैन । सामान्य देखिरहेको भोगिरहेको कुरालाई मैले मात्र आफ्नो कल्पनाभित्र गालेर मौलिक गीतको सृजना गरेको हुँ  । 

मेरो गीतभित्र यस्तै मानवीय मनको विम्ब लुकेको छ । अझ त्यसभित्र आफूले अदृश्य भ्रमवश कसैलाई प्रेम गर्न खोजिएको मिठो कल्पना छ ।  जुन जीवनमा हरेक मान्छेको अवचेतन मनभित्र अपुरो भएर सलबलाए जस्तो हुन्छ ।  मेरो गीतलाई मिठो सङ्गीत सृजना गरेर गाउनु हुने वरिष्ठ  गायक ओमविक्रम विष्टलाई पनि यहाँ सम्झन चाहन्छु । आज आमाको मुख हेर्ने दिन मेरी आमालाई तथा संसारभरिका आमाहरूलाई समर्पण । 

तपाई युट्युबमा पनि यो मेरो गीत सुन्न सक्नु हुन्छ ।