कार्तिक २८, २०७६, बिहिबार

घनेन्द्र ओझा,   कार्तिक २८, २०७६
मुलुकले २०१५ सालपछि पुनः एक पटक दुई तिहाईको लोकतान्त्रिक सरकार पाएको छ । २०१५ सालमा भएको आमचुनावमा नेपाली कांग्रेसले दुई तिहाई बहुमत प्राप्त गरेको थियो । त्यसलगत्तै राजा महेन्द्रले दुई तिहाईको कांग्रेस सरकारलाई अपदस्त गरेर निर्दलीय पंचायती व्यवस्था लागू गरेपछि...
निर्जला कक्षपति,   कार्तिक २६, २०७६


प्रा.डा.डम्बरबहादुर कार्की,   कार्तिक २५, २०७६
छाती दुखाउने धेरै कारणहरू हुन्छन् । धेरैजसो कारणहरू मामुली किसिमका हुन्छन् र यिनीहरूले शरीरलाई ठूलो हानि पुर्याउँदैनन् । छाती दुख्ने केही कारणहरू ज्यादै गम्भीर प्रकृतिका हुन्छन् र यी कारणहरूको पहिचान समयमा नै भएन भने ज्यानलाई नै खतरा पुग्न सक्छ ।...

चन्द्रसिंह कुलुङ,   कार्तिक २५, २०७६
चाक्चाकुरको विविध पक्षसँग अन्तरसम्बन्ध मिनारी दाचाम् चासुम्लो निङदोङ् फाइम् येलेसम्बत् चाक्चाकुरको नाम आफैँले पनि विविध पक्षसँग अन्तरसम्बन्ध राख्छ भन्ने अनुमान लाउन सकिन्छ । माथि परिचयमा उल्लेख गरिएझैँ प्रथमतः यो कुलुङहरूको नयाँ वर्षको चाड मानिसको पौरख तथा परिश्रमसँग सम्बन्धित छ ।...

तीर्थ प्रसाईं,   कार्तिक २५, २०७६
नियमित आर्टिकलका लागि के विषय उपयुक्त हुन सक्ला भनेर घोरिएको थिएँ । चर्चाका विषयहरू पनि थुप्रै थिए- सीमा विवाद, अक्युपाई टुँडिखेल, डा. केसी अनसन, बलियो नेपालको समाजसेवाका नाममा पत्रु खाना बेच्ने राजनीति आदि । तर, मन भन्दै थियो- यस पटक...

प्रभाती किरण,   कार्तिक २२, २०७६
साहित्यमा सबैभन्दा बढी सिर्जना हुने विधा कविता हो । कविता लेखनको तुलनामा पठन भने हुने गरेको पाइँदैन । तुलनात्मक रूपमा कविताका पाठक सीमित हुन्छन् । प्रारम्भमा कविता जनस्तरसम्म पुग्थ्यो । गाउँगाउँका अशिक्षित जनहरू कविताको स्वाद लिन्थे । मेला पर्वहरूमा कविता...

यमबहादुर दुरा,   कार्तिक २२, २०७६
हाम्रो छिमेकी मुलुक भारतले नेपाली भूमि कब्जा गरेको कुरा नयाँ तथ्यझैँ आएको छ । यो कुनै नयाँ तथ्य होइन । कुरा घामजत्तिकै छर्लङ्ग छ आधा शताब्दीभन्दा लामो समयदेखि भारतले नेपाली भूमिमा बुट बजार्दै आएको छ । तमाम अध्ययन र तथ्यले...

बम बानियाँ,   कार्तिक २१, २०७६
नेपालमा हत्या, हिंसा, बलात्कार जस्ता अपराधका घटनाहरू दैनिक रूपमा घटिरहेका हुन्छन् । तर, बलात्कारसम्बन्धी समाचार जब आउँछ अनि मात्रै विभिन्न सूचना, सञ्चार माध्यमहरूले ठूलाठूला समाचार भाइरल बनाउन आतुर हुन्छन् । के कारणले दैनिक बलात्कार जस्ता जघन्य र नैतिक पतन हुने...

घनेन्द्र ओझा,   कार्तिक २०, २०७६
नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानबाट प्रकाशित नेपाली बृहत शब्दकोशले सल्लाहकारबारे भनेको छ, सल्लाहकार आवश्यकतानुसार सल्लाह दिने; परामर्शदाता । यसरी नै अक्सफोर्ड डिक्सनरी सल्लाहकारबारे लेख्छ, अ पर्सन हु गिभ्स अड्भाइस इन अ पार्टिकुलर फिल्ड । अर्थात् कुनै विशेष क्षेत्रमा सल्लाह दिने व्यक्तिलाई सल्लाहकार भनेको...

रूपक अलङ्कार,   कार्तिक २०, २०७६
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पत्रकारको सम्बोधनमाथि प्रश्न उठाएपछि तिमी र तपाईंको नयाँ बहस उठेको देखिन्छ । यस बहसमा सबैभन्दा बढी पत्रकारिता जगत् नै सहभागी भएको छ । नेपाली पत्रकारिता र साहित्यले पनि तृतीय पुरुषका लागि मध्यम आदरको प्रयोग गर्दै आएको...

निर्जला कक्षपति,   कार्तिक १९, २०७६
चिनेजानेका, उमेरले झण्डै ६० पुग्न लागेका एक दम्पतीले एक वर्ष अगाडि पारपाचुके गरे । दुवै जना आफ्नो क्षेत्रमा दख्खल अनि पहिचान बनाइसकेका व्यक्ति पारपाचुके गरेपछि छुट्टाछुट्टै बस्न थाले । पारपाचुकेको गरेको खबर सुनेपछि निकै नै अचम्म लाग्यो अनि मनमा प्रश्न...

चन्द्रसिंह कुलुङ,   कार्तिक १८, २०७६
पृष्ठभूमि राष्ट्रिय जनगणना, २०६८ अनुसार नेपालमा १२५ जाति र १२३ भाषा बोल्ने जाति तथा समुदाय छन्, जसमध्ये कुलुङ पनि एक स्वतन्त्र जाति हो । कुलुङ जातिको आफ्नै स्वतन्त्र भाषा छ । पछिल्लो जनगणनाअनुसार कुलुङ जाति २६ जिल्लामा पाइएका छन् ।...

तीर्थ प्रसाईं,   कार्तिक १८, २०७६
अहिले पूर्वराष्ट्रिय खेलाडी तथा एन्फा अध्यक्ष गणेश थापाको जीवनकथा सार्वजनिक हुन लागेको छ । सार्वजनिकहुन लागेको आफ्नो जीवनकथाका बारेमा बोल्दै गणेश थापाले 'मैले कालो चिया खाएर एन्फा चलाएँ' भनेर भनेको वाक्यांशलाई निकैले चर्चा गरेका छन् । यस सन्दर्भमा किन साहित्य...

डा. भेषबहादुर थापा,   कार्तिक १७, २०७६
विषय प्रवेश मलाई नेपालभारतको सम्बन्धमा विभिन्न क्षेत्रमा बसेर बेलामौकामा केही काम गर्ने अवसर प्राप्त भई नै रहेको छ । नेपालभारतको सम्बन्धका विभिन्न सवालहरूमा अर्थ सचिव, योजना सचिव हुँदा आर्थिक कारोबारको सन्दर्भमा सहभागी हुन्थेँ । ६ वर्ष भारतमा नेपाली राजदूतकै भूमिकामा...

हरिविनोद अधिकारी,   कार्तिक १६, २०७६
पत्रकार असुरक्षित हुँदा समाज कसरी सुरक्षित रहन सक्छ ? समाजको ऐना भनेका नै समाचार र विचार अनि विभिन्न तरिकाले जनतामा पुर्याउने अभिव्यक्तिका माध्यमहरू नै हुन् । जब पत्रकार आक्रमणको निशानामा पर्छ, उसमाथि आक्रमण हुन्छ, त्यसको मूल्य पूरा समाजले व्यहोर्नुपर्छ ।...

इद्रिस सायल,   कार्तिक १५, २०७६
नेपालको उर्दू लोकसाहित्यमा लोककथाचाहिँ लोकसाहित्यको एउटा महत्त्वपूर्ण विधा मानिन्छ । लोककथालाई नेपालको उर्दू भाषामा किस्सा भनिन्छ । किस्सा, कहानी र अफसाना सबै पर्यायवाची शब्द भए पनि किस्सा लोककथाका लागि तथा अफसाना र कहानी आधुनिक कथाका लागि प्रयोग भएको पाइन्छ ।...

घनेन्द्र ओझा,   कार्तिक १४, २०७६
पछिल्लो समय, विशेषगरी गणतन्त्र घोषणापछि नेपालमा शब्दराजनीतिले अत्यन्तै प्रश्रय पाइरहेको छ । शब्दशब्दका अर्थ आफूअनुकूल लगाउँदै शासकदेखि आमनागरिकसम्म असन्तुष्टि, गुनासा र विवाद अभिव्यक्त गरिरहेका छन् । आखिर के छ शब्दमा त्यस्तो ? मूल कुरा त शब्दले अभिव्यक्त गर्ने आशयचाहिँ होइन...

प्रशान्त उप्रेती,   कार्तिक १३, २०७६
'बिहान उठ्नेबित्तिकै अथवा दिनभरि कत्ति फोन चला'को ? यसले गरेर खाँदैन । २४सै घण्टा फोनमा झुन्डिन्छ' यो भनाइ अचेल हरेक घर परिवारमा सुनिने गर्छ । बुबा-आमा, हजुरबा-हजुरआमाका मुखबाट सुनिने यी वाक्यहरूभित्रको मर्म भने कमैले मात्र महसुस गरिरहेका छन् । अचेल...

रूपक अलङ्कार,   कार्तिक ११, २०७६
नेपाल सांस्कृतिक रूपले धनी छ भन्ने कुरा पञ्चाङ्ग पल्टाएर हेर्दा थाहा हुन्छ । कुनै एक चाडपर्व नपरेको दिन हुँदैन । अझ कुनै दिन त पर्व खप्टिएका समेत हुन्छ्न् । चर्चा, लोकप्रियता र जनसहभागिताका आधारमा कुनै पर्व विशेष वा महत्त्वपूर्ण भएको...