जेठ २४, २०७७, शनिबार

निर्जला कक्षपति,   बैशाख २३, २०७७
मानिसले हिजोआज निके नै ध्यान गर्न थालेका देखिन्छ । कत्तिले बुझेर ध्यान गर्छन् भने कत्तिले नबुझीकनै अरूले ध्यान गरेको देखेको देखासिकी कै भरमा ध्यान गर्छन् । जसले जसरी ध्यान गरे पनि ध्यानपूर्वक एकाग्र भएर ध्यान गर्छ भने यो निके राम्रो...


बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र ३०, २०७६
स तया श्रद्धया युक्त स्तस्याराधनमीहते । लभते च ततः कामान्भयैव विहितान् हि तान् ।। २२ ।। अन्वय र अर्थ सः = त्यो भक्त, तया = मद्वारा स्थिर गरिएको, श्रद्धया = श्रद्धाले, युक्त = युक्त भएको छँदो, तस्या = सोही देवताको...

बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र २२, २०७६
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्ति र्विशिष्यते । प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ।। १७ ।। अन्वय र अर्थ तेषां (मध्ये) = ती चार प्रकारका भक्तहरू मध्ये, ज्ञानी = यथार्थ तत्वलाई जान्ने, नित्ययुक्तः = सदा ममास्थित, एक भक्तिः = ममा...

पर्वत भट्टराई,   चैत्र २१, २०७६
शरीर,मन, चित्त र आत्मालाई आनन्द नलाग्ने वा प्रसन्न नहुने सबै कुरा दुःख हुन्। खुसी,मनोरञ्जन उल्लास, प्रफुल्लता र प्रसन्नताको अनुभूति नदिने सबै कुरा दुःखमा पर्दछन्। मानिस र सम्पूर्ण प्राणी जगत् यस्ता कुराको अनुभूतिबाट जब वञ्चित हुन्छ त्यो सबै दुःख हो। तिमीलाई...

बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र १५, २०७६
त्रिभि गुणमयै र्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् । मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्यम् ।। १३ ।। अन्वय र अर्थ इदं = यो, सर्व = समस्त, जगत् = जगत् (प्राणी समूह) एभिः = यी, त्रिभिः गुणमयैः = गुणमा विकाररूप सात्विक, राजसिक र तामसिक तीन...

बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र ८, २०७६
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः । प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ।। ८ ।। अन्वय र अर्थ कोन्तेय = हे कोन्तेय ! अहं = म, अप्सु = जलमा, रसः = रस तन्मात्र स्वरूप शक्ति आश्रयत्वले स्थित छु, शशिसूर्ययोः = चन्द्र...

बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र १, २०७६
अपरेयमित स्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् । जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ।। ५ ।। अन्वय र अर्थ महाबाहो = हे महाबाहो ! इयं = यो आठ भागमा विभक्त प्रकृति, अपरा = जड हुनाले निकृष्ट, अशुद्ध, अनर्थकरी र संसार बन्धनको...

निर्जला कक्षपति,   फाल्गुन २७, २०७६
जीवन के हो भन्ने प्रश्न गर्यौँ भने मानिसैपिछे फरक विचार आउन सक्छ । यसलाई बुझ्ने र व्याख्या गर्ने आआफ्नै तरिका हुन सक्छन् । कसैले जीवनलाई यात्रा भन्ने गर्दछन् त कसैले भोगाई भन्न सक्छन् वा कसैले अनुभव भन्ने गर्दछन् । यस्ता...

बाबुहरि ज्ञवाली,   फाल्गुन २४, २०७६
सप्तोमोऽध्यायः श्री भगवानुवाच मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः । असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ।। १ ।। अन्वय र अर्थ श्री भगवानुवाच = भगवान् श्री कृष्णले भन्नु भयो, पार्थ = हे पार्थ ? मयि = ममा, आसक्तमनाः (सन्) = आसक्तमन...

बाबुहरि ज्ञवाली,   फाल्गुन १७, २०७६
प्रयत्नात् यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्विषः । अनेकजन्मसंसिद्ध स्ततो याति परां गतिम् ।। ४५ ।। अन्वय र अर्थ तु = बास्तवमा, योगी = योगी,प्रयत्नान् यतमानः = पहिले पहिलेको यत्नभन्दा पनि अधिक यत्न गर्दोछँदो, संशुद्ध किल्विषः (विधूतपापः) = पाप रहित भएर, अनेक जन्म...

बाबुहरि ज्ञवाली,   फाल्गुन १०, २०७६
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः । त्वदन्यः संशयास्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ।। ३९ ।। अन्वय र अर्थ कृष्ण = हे कृष्ण ! मे (मम) = मेरोएतत् = यो, संशयं = सन्देहलाई, अशेषतः = पूर्णरूपले, छेत्तुं = नष्ट गर्नका लागि, अर्हसि =...

बाबुहरि ज्ञवाली,   फाल्गुन ३, २०७६
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् । अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ।। ३५ ।। अन्वय र अर्थ श्री भगवानुवाच = भगवान् श्रीकृष्णले भन्नुभयो, महाबाहो = हे महाबाहो ! मनः = मन, असंशयं = निश्चय नै, दुर्निग्रहं = वशमा ल्याउनु...

बाबुहरि ज्ञवाली,   माघ ११, २०७६
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वञ्चमयि पश्यति । तस्याहं न प्रणश्यामि स चं मे न प्रणश्यति ।। ३० ।। अन्वय र अर्थ यः = जसले, मां (सर्वस्यात्मानं) = सबैको आत्मा रूप मलाई, सर्वत्र=सबै प्राणीहरूमा व्यापक, पश्यति = देख्दछ, सर्बं (ब्रम्हादिभूतजातं) =...

बाबुहरि ज्ञवाली,   माघ ४, २०७६
संकल्प प्रभवान् कामांस्त्यवत्वा सर्वानशेषतः । मनसैवेन्द्रियंग्रामं विनियम्य समन्ततः ।। २४ ।। अन्वय र अर्थ संकल्प प्रभवान् = संकल्पद्वारा उत्पन्न, सवार्न् = समस्त, कामान् = कामनाहरूलाई, अशेषतः = लेशमात्र पनि शेष नराखिकन, त्यक्त्वा = त्याग गरेर, मनसा एव = मनद्वारा नै,...

बाबुहरि ज्ञवाली,   पुष २६, २०७६
नास्त्यश्नथस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः । न चाति स्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ।। १६ ।। अन्वय र अर्थ अर्जुन = हे अर्जुन ? तु = किन्तु, अत्यश्नतः = अत्यधिक भोज गर्नेको, योगः = समाधि, नअस्ति = सिद्ध हुँदैन, न च एकान्तं...

बाबुहरि ज्ञवाली,   पुष १९, २०७६
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः । संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ।। १३ ।। अन्वय र अर्थ कायशिरोग्रीवं (शरीरस्य मध्यमागः शिरग्रीवा च) (मूलाधारादारभ्य मूद्र्धाग्रपर्यन्तं) = शरीरको मध्य भाग, शिर तथा गर्दनलाई, समं (अवक्रं) = समान, अचलं = स्थिर, च = पनि, धारयन्...

बी.एच ज्ञवाली,   पुष १७, २०७६
जीवनको प्रत्येक क्षेत्रमा मानिसलाई सफलता तब मात्र प्राप्त हुन्छ जब उसले आफ्नो जीवनको कुनै लक्ष्य निर्धारित गरेको हुन्छ । उसले आफ्नो जीवन दर्शन पनि निर्धारित गर्नु पर्छ जसले गर्दा उप्रसन्नता पूर्वक जीवन यापन र्गा सकोस् । यदि उ शान्ति पूर्वक...

बाबुहरि ज्ञवाली,   पुष १२, २०७६
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः । शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ।। ७ ।। अन्वय र अर्थ जितात्मनः = मन इन्द्रिय आदिको संघातरूप शरीरलाई जितेका, प्रशान्तस्य = रागादि रहितका लागि, परमात्मा = परमात्मा,समाहितः = साक्षात् आत्मभावमा विद्यमान हुनुहुन्छ, (किञ्च = यसका अतिरिक्त), शीतोष्ण...