असार २८, २०७७, आइतबार

बाबुहरि ज्ञवाली,   असार ७, २०७६
प्रसादे सर्वदुःखानां हानि रस्योपजायते । प्रशन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ।। ६५ भावार्थ प्रसाद प्राप्त भएपछि सम्पूर्ण दुःखको नाश हुन्छ, प्रसन्नचित्त पुरुषको बुद्धि शीघ्र नै स्थिर हुन्छ । विशिष्टार्थ पृथ्वी, जल, तेज, वायु, आकाश यी पाँचको नाम सर्व हो । यो...


बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ ३२, २०७६
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् । आत्मन्नेवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञ स्तदोच्यते ।। ५५ भावार्थ कृष्ण भगवान्ले भन्नु भयो हे अर्जुन ! योगी जब मनोगत सम्पूर्ण वासनाहरूलाई त्याग गरेर स्वयं आफूआफैंमा सन्तुष्ट रहन्छ, त्यस्तो अवस्थामा उसलाई स्थितप्रज्ञ भनिन्छ । विशिष्टार्थ योगावस्था...

लोकसंवाद संवाददाता,   जेठ २६, २०७६
जीवनदर्शन डेस्क । मानिस जीवनमा सफल, सुखी र खुशी हुन चाहन्छ । कोही सफल छन खुशी छैनन् । कोही खुशी छन् सफल छैनन् । खुशी र सुखी दुबै सफल छैनन् । जीवनमा सुखी, खुशी तथा शान्ति चाहने हो भने चाणक्य...

लोकसंवाद संवाददाता,   जेठ २५, २०७६
कर्मण्येवाधिकार स्ते मा फलेषु कदाचन । मा कर्मफलहेतुर्भु र्मा ते संगोस्त्वकर्मणि ।। ४७ ।। भावार्थ कर्म गर्नमा मात्र तिम्रो अधिकार छ, कर्मफलमा कदापि अधिकार छैन । तिमी आपूmलाई कर्मफलको हेतु पनि न ठान अकर्ममा पनि आप्mनो आसक्ति हुन नदेऊ ।...

लोकसंवाद संवाददाता,   जेठ २३, २०७६
पुरानो लोककथाका अनुसार गाउँको एउटा घरमा घरमा पति पत्नी एकदमै दुखी थिए । उनीहरुको जीवनमा दुख केही गरे पनि कम भैरहेको थिएन । उनीहरुलाई जीवनभर सुख नहुने भन्ने लागिरहेको थियो ।दुख कम गर्नका लागि उनीहरुले धर्म कर्म, जप ध्यान सबै...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ २१, २०७६
उपनिषद् आध्यात्मिक विधानको अगाध भण्डार हो । यसमा प्रतिपादित जुन दर्शन छ, त्यो मानव जीवनको मूल आधार हो । यसमा प्रवृत्ति र निवृत्ति दुवै मार्ग निर्दिष्ट छन् । यसमा व्यक्त आध्यात्मिक चिन्तन मानिसका लागि मार्ग द्रष्टा हुन् । उपनिषद्को पहिलो...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ १८, २०७६
त्रैगुण्यविषया वेदाः निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निद्र्वन्द्वो नित्यसत्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ।। ४५ ।। भावार्थ हे अर्जुन ! सकल वेदहरू त्रैगुण्य (सकाम) विषयक छन्, अतः तिमी रागद्वेष आदि द्वन्द्व रहित, नित्यवस्तु परमात्मा स्थित, योग क्षेत्र (संग्रह तथा रक्षा) को चाहना रहित तथा...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ १४, २०७६
ईश्वरीय शक्तिद्वारा संसार सञ्चालन भइरहेको छ भन्नेबारे वैज्ञानिकले पनि नकार्न सकेका छैनन् । ईश्वरले प्राणीलाई आफ्नो स्वभाव अनुसारको कर्म गर्न प्रेरणा दिन्छन्, त्यसमा आग्रह हुँदैन । त्यही कारण मनुष्यले आफ्नो कामना, ममता, आशक्तिको वशिभूत भएर अनेकौँ कर्म गरिरहेको हुन्छ ।...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ ११, २०७६
अवाच्य वादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः । निन्दन्त स्तव सामथ्र्यं ततो दुःखतरं नु किम् ।। ३६ भावार्थ तिम्रा शत्रुहरू तिम्रो सामथ्र्यको निन्दा गर्दै अनेक प्रकारका दुर्वाच्य वचनहरूको पनि प्रयोग गर्ने छन्, तिम्रो लागि यसभन्दा दुःखको कुरा अरू के हुन सक्छ ?...

भिक्षु सोयेन शाकु, जापान,   जेठ ७, २०७६
बौद्ध धर्मको मौलिक सिद्धान्तमा एक सिद्धान्त छ जगत्को अनन्त र अनेक प्रकारका दृश्य एउटै तत्वबाट उत्पन्न हुन्छन् र त्यसैभित्र जीवन धारण गर्छन् अनि त्यो तत्व देश र कालदेखि अपरिछिन्न छ । यो जगत् नानात्वले पूर्ण छ, तथापि मनको रचना नै...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ ४, २०७६
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत । अव्यक्त निधनान्येव तत्र का परिवेदना ।। २८ ।। भावार्थ सम्पूर्ण प्राणीहरू जन्मनु भन्दा पहिले प्रकट थिएनन्, बीचमा केही समयका लागि देखा पर्छ्न्, त्यस्तै मृत्यु पछि फेरि अप्रकट नै हुन्छन्, अतएव यसमा दुःख मान्नु पर्ने कुरा...

नेत्र आचार्य,   जेठ ४, २०७६
बुद्धले प्रवचन दिइरहनुभएको थियो । अचानक उहाँको काँधमा एउटा झिङ्गा आएर बस्यो । बुद्धले झिङ्गा उडाउनका लागि आफ्नो हात उठाउनुभयो । हात उठाउने गति तेज थियो यद्यपि बुद्धको हात काँधमा नपुग्दै झिङ्गा उडेर गइसकेको थियो । बुद्धलाई आफ्नो प्रयत्नप्रति क्षोभ...

बाबुहरि ज्ञवाली,   बैशाख ३१, २०७६
मनुश्य एक चेतनशील प्राणी हो । प्राणी जगतमा ऊ मात्र यस्तो प्राणी हो जसले यस सृष्टिजगतको रहस्य जान्ने प्रवल इच्छा राखेको हुन्छ । किन, कसरी, को, ज्वालाले उसलाई सताइरहेको हुन्छ । केही अपूर्णतालाई जानेपछि पूर्णतालाई जान्ने ईच्छा बढ्दै जान्छ ।...

बाबुहरि ज्ञवाली,   बैशाख २८, २०७६
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् । विनाशमव्यस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति ।। १७ ।। भावार्थ जुन जीवात्मा सारा जगत्मा व्याप्त छ त्यसलाई तिमी अविनाशीरूप जान । यस अव्यय आत्मालाई कसैले पनि नष्ट गर्न सक्दैन । विशिष्टार्थ जस्तो माटोले बनेको एक...

हरिचन्द्र लावती,   बैशाख २६, २०७६
मुन्धुम् र तान्त्रिकशास्त्र मानव जीवनमा अनेक क्रिया र अनुष्ठानहरू गरिन्छन्, अनि मात्र जीवन पूर्ण बन्छ । चम्जिक् मुन्धुम् (तान्त्रिकशास्त्र)ले अकालमा मृत्यु हुनको प्रेत आत्माको दुःखबाट मुक्त हुने, नकारात्मक मानव सोच हटाउने जस्ता मुन्धुम्संगत अनुष्ठानहरू सम्पन्न गर्छ । चम्जिक् मुन्धुम् निम्न...

बाबुहरि ज्ञवाली,   बैशाख २१, २०७६
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत । सेनयो रुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं चः ।। १० ।। भावार्थ हे भारत (धृतराष्ट्र) ! भगवान् हृषीकेशले हँसिलो मुख गरेर दुई सेनाको ठीक बीचमा स्थित विषादग्रस्त ती अर्जुनलाई यो वचन भन्नु भयो । विशिष्टार्थ विषादग्रस्त मनुष्य आफ्नो कर्तव्यको...

हरिचन्द्र लावती,   बैशाख १९, २०७६
मुन्धुम् र सामाजिक जीवन साम्जिक् मुन्धुम्ले सामाजिक जीवनमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण भुमिका निर्वाह गरेको छ । लिम्बू जातिमा विविध अनुष्ठान र संस्कार गरिन्छन् । मानव जीवनमा जन्म, विवाह र मृत्यु संस्कार अनिवार्य र जरुरी संस्कार भएकाले यहाँ यिनै संस्कारको वर्णन गरिएको...

बाबुहरि ज्ञवाली,   बैशाख १७, २०७६
परमात्म तत्व सबै ठाउँमा व्याप्त छ । त्यहाँ समयको कुनै सीमा छैन । ऊ सबै प्राणीमा छ, सम्पूर्ण वस्तुमा छ, सम्पूर्ण घट्नामा छ, सम्पूर्ण परिस्थितिमा छ । ऊ सबैमा एक रुपले समान तरीकाले जस्ताको त्यस्तै परिपूर्ण छ । वेदमा भनिएको...