असार २८, २०७७, आइतबार

बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र १६, २०७५
संजय उवाच एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत । सेनयोरूभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ।। २४ भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् । उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान् कुरूनिति ।। २५ भावार्थ संजय भन्छन्, हे राजन् ! अर्जुनद्वारा यसरी सम्बोधन गरिएपछि श्रीकृष्णले दुबै सैन्यदलका बीचमा भीष्म, द्रोण...
ज्ञानमित्र,   चैत्र १३, २०७५
संजय भारद्धाज,   चैत्र १२, २०७५


ज्ञानमित्र,   चैत्र १०, २०७५
महर्षि अरविन्दको बारे स्कूल जीवन देखि नै मनभित्र एकखाले आकर्षणले वास गरेको थियो । उनीमाथि बेलामौकामा विभिन्न लेखकले लेखेको पढियो पनि, तर त्यसले पिपासा शान्त गर्नु सट्टा झन् झन् बढायो । पछि गएर उनले लेखेका केही साना पुस्तक पढें, तर...

बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र ९, २०७५
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयन् । नभश्च पृथिवींचैव तुमुलो व्यनुनादयन् ।। १९ भावार्थ पाण्डवसेनाको त्यो शङ्खध्वनिले आकाश र पृथ्वीलाई गुञ्जायमान गर्दै दुर्योधनादि कौरव सेनाको हृदयलाई विदीर्ण गर्र्यो । विशिष्टार्थ ती स्वर समूहहरू जब सुनिन्छन् साधकको अन्तःकरण अवश भएर त्यतैतिर आकृष्ट...

पर्वत भट्टराई,   चैत्र ५, २०७५
यौनको पनि दर्शन हुन्छ भन्दा कतिपयलाई विश्वास लाग्दैन होला । कतिपयलाई यो त खाली अश्लील कुरा हो भन्ने लाग्न सक्छ । यसका बारेमा कुरा गर्नु, लेख्नु र चासो राख्नु चरित्रहीनताको परिचायक पनि भनिएला । तर, यस्तो कदापि होइन । यौन...

बाबुहरि ज्ञवाली,   चैत्र २, २०७५
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः । पौण्डं दध्मौ महाशंखं भीमकर्मा वृकोदरः ।। १५ अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ।। १६ काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डीच महारथः । धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजित ।। १७ द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते । सौभद्रश्च महाबाहु शङ्खान्दध्मुः...

लोकसंवाद संवाददाता,   फाल्गुन २६, २०७५
काठमाडौं । नेपालका पहिलो वेदाचार्य एवं वेद विषयका पहिलो प्राध्यापक सोमनाथ पौडेलको स्मृतिमा देशमै पहिलोपटक वेद कण्ठस्थ प्रतियोगिता आयोजना गरिएको छ । विसं २००९ मा पुतलीसडकमा नेपाल राजकीय संस्कृत महाविद्यालय स्थापना भएसँगै पौडेलले पहिलोपटक वेद प्राध्यापन गर्नुभएको थियो । महाविद्यालय...

बाबुहरि ज्ञवाली,   फाल्गुन २४, २०७५
तस्य सञ्जनयन् हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः । सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ।। १२ ।। भावार्थ दुर्योधनको हर्ष र उत्साहलाई बढाउन कुरुवंशका वयोवृद्ध प्रभावशाली भीष्मपितामहले सिंह गर्जे जस्तै गर्जना गरी उच्च स्वरमा शंख बजाए । विशिष्टार्थ दुर्योधन आचार्य द्रोणको मनमा पाण्डवहरु...

हस्तबहादुर के.सी.,   फाल्गुन २३, २०७५
माक्र्सवादको प्रतिवादन गर्दा कार्ल माक्र्सले प्राचीन युनानको सहज भौतिकवाद र द्वन्द्ववाद काण्डदेखि हेगेलसम्म विकसित हुँदै गएको जर्मनशास्त्रीय दर्शन, हेगेलको द्वन्द्ववाद र फायरवरवको भौतिकवाद तथा हेगेलको द्वन्द्ववादको चरम विकास र आदर्शवाद, फायरवारवमा भौतिकवादको राम्रो विकास भएको मानिन्छ । तर, उनी अधिभूतवादी...

नेत्र आचार्य,   फाल्गुन २०, २०७५
वर्षौंसम्म शिवजी ध्यानमा बसिरहे । झरी, बादल, आँधी केही नभनी ध्यानमा लीन भइरहे । सृष्टि स्थितिमा बाधा पर्ने भयो । ब्रह्माको आज्ञा अनुसार कामदेव त्यहाँ पुगे र ध्यानस्थ शिवजीलाई ताकेर पुष्पवाण प्रहार गरे । शिवजीको ध्यान भङ्ग भयो, क्रोधले उनका...

पर्वत भट्टराई,   फाल्गुन १५, २०७५
हाम्रो धर्म, दर्शन, परम्परा, संस्कृति र मूल्य मान्यताहरुले हामीलाई मोक्षको पाठ राम्ररी सिकाएका छन् । हामीमोक्षको पाठ सिक्दै शिशु, किशोर, युवा, जवान हुँदै बुढो हुन्छौ । तर सिकेको अथवा सिकाइएको मोक्षको यो पाठ आफ्नो जीवनमा लागू गर्न नसकेर हामी हैरान...

ज्ञानमित्र,   फाल्गुन १२, २०७५
काठमाडौं प्रवासमा रहँदा पुराना मित्रहरूबाट सोधिने धेरै प्रश्नमध्ये तपाईँको गुरुको र अर्को यात्रा क्रममा कुनकुन सन्त, महात्मा, योगीहरूलाई भेट्नुभयो प्रमुख रहेका हुन्छन् । यी दुवै प्रश्नको उद्देश्य भने एउटै रहेको हुन्छ । भेटिएका योगीमा को सर्वश्रेष्ठ हो, मेरो बुझाइमा कसले...

बाबुहरि ज्ञवाली,   फाल्गुन ८, २०७५
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे व्यक्तजीविताः । नानाशस्त्रपहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ।।९।। भावार्थ यस्ता अरू धेरै वीरहरू पनि छन् जो मेरा लागि आफनो जीवन उत्सर्ग गर्न तयार छन् । यी सबै अनेक प्रकारका हतियारहरूले सुसज्जित छन् र युद्धकलामा निपुण पनि छन्...

लोकसंवाद संवाददाता,   फाल्गुन ७, २०७५
काठमाडौं । पशुपति क्षेत्रमा महाशिवरात्रिको तयारी सुरु भएको छ । महाशिवरात्रिका लागि पशुपति क्षेत्र विकास कोषले आठ उपसमितिको गठन गरी तयारी अघि बढाएको सदस्य सचिव डा. प्रदीप ढकालले जानकारी दिनुभयो । कोषाध्यक्ष डा. मिलनकुमार थापाको संयोजकत्वमा सुरक्षादर्शन व्यवस्था, कोष सञ्चालक...

पर्वत भट्टराई,   फाल्गुन २, २०७५
गौतम बुद्धले भनेका थिए यो संसारमा परिवर्तनबाहेक सबै कुरा परिवर्तनशील हुन्छन् । अर्थात् परिवर्तनको अखण्डता र अनन्तताबाहेक सम्पूर्ण कुराहरू परिवर्तनको अनेक चरणहरू पार गर्दै आउँछन् र जान्छन् । हामीले चाहेर परिवर्तन रोकिने वा नरोकिने भन्ने हुँदैन । मानिसले आफ्नो जीवनको...

हस्तबहादुर के.सी.,   माघ २७, २०७५
कार्ल मार्क्स मार्क्सवादका प्रवर्तकका रूपमा मात्र होइन, वैज्ञानिक साम्यवादका सिद्धान्तकारका रूपमा पनि चर्चित छन् । उनले आफ्ना राजनीतिक मित्र फ्रेडरिक एंगेल्सको सहयोगमा मार्क्सवाद सिद्धान्तको प्रतिपादन गरेका थिए । मार्क्सएंगेल्सद्वारा लिखित कम्युनिस्ट घोषणापत्र सन् १८४८ फेब्रुअरी १२ तारिखका दिन घोषणा गरेपश्चात्...

लोकसंवाद संवाददाता,   माघ २५, २०७५
उदयपुर । जिल्लाको मध्य तथा पश्चिमी पहाडी क्षेत्रमा नाचिने बालन नाच लोप हुन थालेको छ । अन्य बाह्य गीत, सङ्गीत र संस्कृतिका कारण नाच लोप हुन थालेकामा बूढापाका चिन्तित छन् । उदयपुरगढी गाउँपालिका५ नेपालटारका ८० वर्षीय शेषराज खतिवडा भन्नुहुन्छ, हिजो...

बाबुहरि ज्ञवाली,   माघ २४, २०७५
सञ्जय उवाच द्दष्व्टा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधन स्तदा । आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत् ।।२।। संजयले भने त्यस समयमा राजा दुर्योधनले व्यूहरचनायुक्त पाण्डव सेनालाई देखेर द्रोणाचार्यको समीपमा गई यो वचन बोले । विशिष्टार्थ रंगमञ्चमा अभिनय गर्दा नटले अनेकौं वस्त्र भूषणादिले सजिएर भिन्न...

पर्वत भट्टराई,   माघ २३, २०७५
आधारभूत रूपमा मानिस खुसीको भोको हुन्छ । यो शाश्वत सत्य हो । खुसी भन्नाले सबै प्रकारका सुख, आनन्द, सन्तुष्टि र सहजताको प्राप्ति नै हो । खुसी मानसिक, शारीरिक, भौतिक र आध्यात्मिक जस्ता प्रकारको पनि हुन सक्छ । मानिस विकास क्रमको...