चैत्र २३, २०७६, आइतबार

बाबुहरि ज्ञवाली,   श्रावण ११, २०७६
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्य तन्त्रितः । मम वत्र्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ।। २३ भावार्थ हे पार्थ ! यदि कदाचित् एक पटक म सावधान भएर (निष्क्रिय अवस्थामा रहेर) कर्ममा रहिन भने सारा मनुष्यहरू सबै प्रकारबाट मेरो नै पथको अनुवर्तन...
बाबुहरि ज्ञवाली,   श्रावण ४, २०७६
बाबुहरि ज्ञवाली,   श्रावण २, २०७६


लोकसंवाद संवाददाता,   असार २९, २०७६
काठमाडाै, एजेन्सी । खुशी तथा दीर्घायु जीवन मानवको चाहना हो । तर, खुशी रहनेहरुको जीवन दीर्घ देखिंदैन भने दीर्घजिीवि खुशी रहेको पाइँदैन् । यी दुबै चिज कम मानिसहरुले मात्र प्राप्त गर्ने गर्छन् । यी दुबै अवस्थामा मानविय चाहना अपुरो रहेको...

बाबुहरि ज्ञवाली,   असार २८, २०७६
इष्टान् भोगान् हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः । तै र्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुक्ते स्तेन एव सः ।। १२ भावार्थ देवताहरू यज्ञबाट संबर्धित भएका हुँदा तिमीहरूलाई मनोवाञ्छित भोग्य सामग्रीहरू प्रदान गर्नेछन् । देवताहरूले दिएका भोग्य सामग्रीहरू देवताहरूलाई अर्पण नगरिकन जसले स्वयं भोग...

लोकसंवाद संवाददाता,   असार २६, २०७६
काठमाडाैँ । नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय, नेपाल खुला विश्वविद्यालय र माक्सीय गुरुकुलको आयोजनामा माक्सवाद र एशियाली/पूर्वीय दर्शन विषयक अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन आयोजना हुनेभएको छ । २०७६ साउन ३२ देखि भदौ ३ गतेसम्म काठमाडौँमा सम्मेलन आयोजना गर्न लागिएको हो । नेपाल पूर्वीय दर्शनको...

बाबुहरि ज्ञवाली,   असार २१, २०७६
कमेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् । इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते ।। ६ भावार्थ जसले कर्मेन्द्रिय समूहलाई हठात् वशमा लिएर मनमा इन्द्रियहरूका विषयहरूको चिन्तन गर्दछ त्यस्तालाई मूढात्मा तथा मिथ्याचारी भनिन्छ । विशिष्टार्थ कर्मद्वारा कर्मभूमि अतिक्रम नगरिकन जो त्यागी बन्दछ...

लोकसंवाद संवाददाता,   असार २०, २०७६
सम्झना आउँछ कुसुम पगलीको । कुसुम उनको नाम थियो भने पगली उनलाई उनको आम मानवीय व्यवहारभन्दा पृथक व्यवहार भएकाले हामी जस्ताले प्रदान गरेको पृथक पहिचान थियो । पहिलो पटक उनलाई पाइलट बाबाको नैनीताल आश्रममा देखेको थिएँ । पातली, अग्ली, आफ्नो...

बाबुहरि ज्ञवाली,   असार १६, २०७६
जन्मेपछि मृत्यु पनि हुन्छ भन्ने कुरा सबैलाई थाहा छ । जातस्य हि धुवो मृत्यु धुवं जन्म मृतस्य च अर्थात् जुन प्राणीले जन्म लिन्छ समय आएपछि उसले मर्नुपर्दछ । जुन मर्दछ उसले जन्म लिनु पनि पर्दछ । पुनर्जन्मको यो सिद्धान्त सनातन...

बाबुहरि ज्ञवाली,   असार १४, २०७६
तृतीयो ऽ ध्यायः ( कर्मयोग ) अर्जुन उवाच ज्यायसीचेत् कर्मणस्ते मता बुद्धि र्जनार्दन । तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ।। १ भावार्थ अर्जुन भन्दछन् हे जनार्दन ? हे केशव ? यदि तपाईको मतमा कर्मभन्दा बुद्धि (ज्ञान) श्रेष्ठ हो...

बाबुहरि ज्ञवाली,   असार ७, २०७६
प्रसादे सर्वदुःखानां हानि रस्योपजायते । प्रशन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ।। ६५ भावार्थ प्रसाद प्राप्त भएपछि सम्पूर्ण दुःखको नाश हुन्छ, प्रसन्नचित्त पुरुषको बुद्धि शीघ्र नै स्थिर हुन्छ । विशिष्टार्थ पृथ्वी, जल, तेज, वायु, आकाश यी पाँचको नाम सर्व हो । यो...

लोकसंवाद संवाददाता,   असार ४, २०७६
हे परमात्मा ! तपाईं कदापि अकारण कसैलाई पनि दण्ड दिनु हुन्न । जो दानशील छ, परोपकारी छ, त्यसलाई उसले गरेको फल दिनुहुन्छ । हे भगवान् ! तपाईंले दिनुभएको दान हामी प्राप्त गर्छौं । कतिपय मानिस आफ्नो मनमा अनेक प्रकारका दूषित...

किरण भण्डारी,   असार २, २०७६
हामीलाई आफ्नो शरीरबारे पर्याप्त ज्ञान छैन । यत्रो ब्रह्माण्डको के कुरा । हामी पृथ्वीभित्र छौं । पृथ्वी सौरमण्डलभित्र छ । सौरमण्डल मिल्की वे आकाशगङ्गाभित्र छ । यसभित्र १० हजार करोड तारा र ग्रह छन् । ५४ आकाशगङ्गाको १ क्लस्टर छ...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ ३२, २०७६
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् । आत्मन्नेवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञ स्तदोच्यते ।। ५५ भावार्थ कृष्ण भगवान्ले भन्नु भयो हे अर्जुन ! योगी जब मनोगत सम्पूर्ण वासनाहरूलाई त्याग गरेर स्वयं आफूआफैंमा सन्तुष्ट रहन्छ, त्यस्तो अवस्थामा उसलाई स्थितप्रज्ञ भनिन्छ । विशिष्टार्थ योगावस्था...

लोकसंवाद संवाददाता,   जेठ २६, २०७६
जीवनदर्शन डेस्क । मानिस जीवनमा सफल, सुखी र खुशी हुन चाहन्छ । कोही सफल छन खुशी छैनन् । कोही खुशी छन् सफल छैनन् । खुशी र सुखी दुबै सफल छैनन् । जीवनमा सुखी, खुशी तथा शान्ति चाहने हो भने चाणक्य...

लोकसंवाद संवाददाता,   जेठ २५, २०७६
कर्मण्येवाधिकार स्ते मा फलेषु कदाचन । मा कर्मफलहेतुर्भु र्मा ते संगोस्त्वकर्मणि ।। ४७ ।। भावार्थ कर्म गर्नमा मात्र तिम्रो अधिकार छ, कर्मफलमा कदापि अधिकार छैन । तिमी आपूmलाई कर्मफलको हेतु पनि न ठान अकर्ममा पनि आप्mनो आसक्ति हुन नदेऊ ।...

लोकसंवाद संवाददाता,   जेठ २३, २०७६
पुरानो लोककथाका अनुसार गाउँको एउटा घरमा घरमा पति पत्नी एकदमै दुखी थिए । उनीहरुको जीवनमा दुख केही गरे पनि कम भैरहेको थिएन । उनीहरुलाई जीवनभर सुख नहुने भन्ने लागिरहेको थियो ।दुख कम गर्नका लागि उनीहरुले धर्म कर्म, जप ध्यान सबै...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ २१, २०७६
उपनिषद् आध्यात्मिक विधानको अगाध भण्डार हो । यसमा प्रतिपादित जुन दर्शन छ, त्यो मानव जीवनको मूल आधार हो । यसमा प्रवृत्ति र निवृत्ति दुवै मार्ग निर्दिष्ट छन् । यसमा व्यक्त आध्यात्मिक चिन्तन मानिसका लागि मार्ग द्रष्टा हुन् । उपनिषद्को पहिलो...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ १८, २०७६
त्रैगुण्यविषया वेदाः निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निद्र्वन्द्वो नित्यसत्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ।। ४५ ।। भावार्थ हे अर्जुन ! सकल वेदहरू त्रैगुण्य (सकाम) विषयक छन्, अतः तिमी रागद्वेष आदि द्वन्द्व रहित, नित्यवस्तु परमात्मा स्थित, योग क्षेत्र (संग्रह तथा रक्षा) को चाहना रहित तथा...

बाबुहरि ज्ञवाली,   जेठ १४, २०७६
ईश्वरीय शक्तिद्वारा संसार सञ्चालन भइरहेको छ भन्नेबारे वैज्ञानिकले पनि नकार्न सकेका छैनन् । ईश्वरले प्राणीलाई आफ्नो स्वभाव अनुसारको कर्म गर्न प्रेरणा दिन्छन्, त्यसमा आग्रह हुँदैन । त्यही कारण मनुष्यले आफ्नो कामना, ममता, आशक्तिको वशिभूत भएर अनेकौँ कर्म गरिरहेको हुन्छ ।...